Endonezya’daki Sulawesi Adası’nda, en az 67.800 yıl öncesine tarihlenen el şablonu keşfedildi. Bu bulgu, bilinen en eski kaya sanatı olmasının yanı sıra, modern insanların Asya ve Avustralya’ya yayılımına dair kritik ipuçları sunuyor.
Endonezya’nın Sulawesi Adası’ndaki bir mağarada, insanlık tarihine ışık tutan çarpıcı bir keşif yapıldı. Nature dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre, mağara duvarında yer alan bir el şablonu, en az 67.800 yıl öncesine tarihleniyor. Bu, bugüne kadar bilinen en eski kaya sanatı olarak kayda geçti.
Araştırmanın başyazarı arkeolog Adhi Agus Oktaviana, bu eserlerin Sulawesi’de yaşayan insanların daha sonra Avustralya’ya kadar uzanacak bir göç yolculuğunun parçası olabileceğini belirtiyor. Aynı mağarada daha geç dönemlere ait başka el şablonları da bulundu. Bu, mağaranın on binlerce yıl boyunca bir sanatsal alan olarak kullanıldığını ortaya koyuyor.
El şablonunun bulunduğu bölge, Güneydoğu Sulawesi olarak biliniyor. Bölge, modern insanların (Homo sapiens) Asya ve Avustralya arasında yer alan adalarda yaşadığına dair en eski arkeolojik kanıtlardan birini barındırıyor. Şablonun çevresindeki daha genç kaya sanatı örnekleri, bu alanın kuşaklar boyunca kullanılan bir kültürel merkez olduğunu gösteriyor.
Araştırmanın ortak yazarı Maxime Aubert, bu tür el şablonlarının grup kimliğini yansıtıyor olabileceğini söylüyor. El şablonları, mağarayı kullanan toplulukların bir parçası olunduğunu simgeliyor olabilir. Aubert’e göre, mağarayı ve içindeki sanatı tanıyan biri, aynı kültürel yapıya ait sayılıyordu.
Bu sanat eserlerinin tarihlendirilmesinde, “mağara patlamış mısırı” olarak bilinen kalsiyum karbonat oluşumları kullanıldı. Pigment tabakasının altında veya üstünde bulunan bu mineraller, sanatın hangi döneme ait olduğunu anlamada önemli bir araç sunuyor. Bilim insanları, yaklaşık 14×10 cm boyutundaki el şablonunun üzerine büyüyen bu oluşumları tarihlendirerek 67.800 yıllık yaşa ulaştı.
Sulawesi’nin sanat geçmişi bununla sınırlı değil. Adada daha önce, bir domuzla etkileşimde bulunan insan figürü gibi, 51.200 yıl öncesine tarihlenen başka kaya sanatı örnekleri de belgelenmişti. Ayrıca bölgede, parmakları bilinçli olarak inceltilmiş şablonlara rastlanması, Sulawesi’ye özgü bir sanatsal tekniği işaret ediyor.
Şablonların nasıl yapıldığına dair bir hipotez de mevcut: Bireyler ellerini mağara duvarına dayayıp pigmenti ağızlarıyla püskürterek bu şekilleri oluşturmuş olabilir. Eğer bu doğruysa, bu teknik sayesinde el izlerinde DNA kalıntılarına ulaşma ihtimali doğuyor. Araştırmacılar, bu izlerden genetik veri elde edilmesinin “inanılmaz” bir gelişme olacağını ifade ediyor.
Keşfin önemi sadece sanatsal değil. Aynı zamanda modern insanların Avustralya’ya ulaşmak için izlediği rota hakkında da önemli bilgiler sağlıyor. Bilim insanları, bu keşfin, insanların bugünkü Borneo’dan Sulawesi’ye, oradan da Batı Papua veya Misool Adası’na uzanan kuzey rotasını deniz yoluyla takip ettiğini desteklediğini belirtiyor.
Öte yandan, daha önce İspanya’da Neandertaller tarafından yapıldığı düşünülen ve 66.700 yıl öncesine tarihlenen bir el şablonu, bu keşifle birlikte ikinci sıraya geriliyor. Yeni bulgu, Homo sapiens’in sanatsal üretkenliğinin tarihini daha da geriye çekiyor.
Sonuç olarak, Sulawesi’deki bu el şablonu, yalnızca bir sanat eseri değil; insanlık tarihinin kültürel ve coğrafi yolculuğunu anlamada kritik bir ipucu niteliği taşıyor.
