ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan tedarik sorunları jet yakıtı fiyatlarını hızla yükseltti. Ton fiyatı 830 dolardan 1500 doların üzerine çıkarken hava yolu şirketleri maliyet baskısının artacağını ve bilet fiyatlarının yükselebileceğini belirtiyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan tedarik sorunları küresel havacılık sektöründe yakıt krizine yol açtı. Jet yakıtı fiyatları kısa sürede sert yükselirken hava yolu şirketleri artan maliyetlerin bilet fiyatlarına yansıyabileceği ve bazı uçuşların iptal edilebileceği uyarısında bulunuyor.
Saldırılar öncesinde Kuzeybatı Avrupa’da jet yakıtının ton fiyatı yaklaşık 830 dolar seviyesinde bulunuyordu. Ancak bölgedeki gerilimin artmasıyla fiyatlar 1500 doların üzerine çıktı. Bu rakamlar, havacılık sektörünün 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından gördüğü en yüksek seviyeler arasında yer alıyor.
Körfez bölgesi, Avrupa’nın havacılık yakıtı ithalatının yaklaşık yüzde 50’sini karşılayan kritik bir merkez olarak öne çıkıyor. Bu yakıtın büyük bölümü ise stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor. Bölgedeki gerilim ve tedarik aksamaları, küresel jet yakıtı piyasasında ciddi dalgalanmalara yol açtı.
Artan maliyetler hava yolu şirketlerinin finansallarını da etkilemeye başladı. Düşük maliyetli havayolu şirketi Wizz Air, jet yakıtı fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle yıllık kârının yaklaşık 50 milyon euro azalabileceğini açıkladı. United Airlines yöneticilerinden Scott Kirby de yakın dönemde bilet fiyatlarında artış yaşanabileceğini belirtti.
Yakıt giderleri, hava yolu şirketlerinin toplam işletme maliyetlerinin yüzde 20 ile yüzde 40’ını oluşturuyor. Bu nedenle birçok şirket yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı “hedging” olarak bilinen finansal korunma yöntemlerine başvuruyor. Fitch Ratings’e göre Avrupa, Orta Doğu ve Afrika’daki havayolu şirketlerinin çoğu önümüzdeki üç ay için yakıt riskinin yüzde 50 ila yüzde 80’ini hedge etmiş durumda.
