Avrupa Birliği, Türkiye’de sayısı hızla artan yeşil pasaport sahiplerine Schengen vizesi getirmeyi tartışıyor. 2026’da 7 milyona ulaştığı iddia edilen yeşil pasaportlular için vizesiz seyahat avantajı tehlikeye girebilir.
Türkiye’de üst düzey kamu görevlilerine, akademisyenlere ve belirli meslek gruplarına tanınan yeşil pasaport (hususi pasaport) sahipleri için Avrupa Birliği (AB) kaynaklı yeni bir vize düzenlemesi gündeme geldi. Avrupa Birliği kurumları, Türkiye’deki yeşil pasaport sahiplerinin sayısının son yıllarda katlanarak artmasını gerekçe göstererek Schengen bölgesine girişlerde artık bu pasaport sahiplerine de vize zorunluluğu getirilmesini değerlendiriyor.
Kota Aşıldı, AB Rahatsız
AB’nin Schengen sistemiyle bağlantılı olarak belirlediği vizesiz geçiş kotasının, Türkiye’de 2 milyonu aşkın kişiye verilen yeşil pasaportla aşılması endişelere neden oldu. Avrupa Komisyonu kaynaklarına dayandırılan kulis bilgilerine göre, “yeşil pasaportlu yoğunluğu” bazı ülkelerde sınır kontrollerinde baskı oluşturuyor ve sistemin suiistimal edilebileceği yönünde çekinceler oluşuyor.
Yeşil Pasaport Ne Avantaj Sağlıyordu?
Yeşil pasaport sahipleri bugüne kadar Schengen bölgesine vizesiz seyahat edebiliyor, 90 güne kadar Avrupa ülkelerinde kalabiliyordu. Ancak bu hak yalnızca diplomatik ilişkilerin karşılıklı güvene dayandığı ülkeler için geçerliydi. AB, artan başvurular ve pasaport verilen kişi profiline dair denetimlerin zayıfladığını öne sürerek vize muafiyetinin kaldırılabileceği uyarısını yapıyor.
AB’den Resmi Açıklama Yok, Ancak Sinyaller Net
Avrupa Birliği tarafından konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Fakat Avrupa Seyahat Bilgi ve Yetkilendirme Sistemi (ETIAS) kayıtlarında herhangi bir değişiklik olmamasına rağmen, kulislerde yeşil pasaport için “vizeye tabi” hale getirilmesinin değerlendirildiği konuşuluyor.
Yeni Düzenleme Sayıyı Artırabilir
Son olarak TBMM’ye sunulan bir yasa teklifinde, mesleğinde 15 yılını dolduran mühendis ve mimarlara da yeşil pasaport verilmesi talep edilmişti. Bu düzenlemenin yasalaşması durumunda, 2026 yılı itibarıyla yeşil pasaport sahibi Türk vatandaşlarının sayısının 7 milyonu geçmesi bekleniyor. AB tarafı, bu artışın mevcut vizesiz seyahat dengesini bozduğunu savunuyor.
Diplomatik Tepki ve Görüşmeler Bekleniyor
Türkiye Dışişleri Bakanlığı’nın AB ile yürütülen vize serbestisi görüşmeleri çerçevesinde bu konuyu gündeme alması bekleniyor. Uzmanlara göre, yeşil pasaportluların vizesiz seyahat hakkını koruyabilmek için Türkiye’nin, AB ile karşılıklı güveni güçlendirecek yeni adımlar atması gerekiyor.
Vize Serbestisi Süreci Ne Aşamada?
Türkiye ile AB arasındaki vize serbestisi diyaloğu 2013’te başlamış, ancak 72 kriterin tamamlanamaması nedeniyle süreç durmuştu. Yeşil pasaporta vize getirilmesi yönünde atılacak adımlar, vize serbestisi hedefini daha da zora sokabilir.
