AB’nin yeni dijital sınır sistemi EES, ilk haftasında havalimanlarında krize yol açtı. Saatler süren kuyruklar ve kaçırılan uçuşlar sonrası havayolu şirketleri, sistemin yaz sonuna kadar askıya alınmasını istedi.
Avrupa Birliği’nin yeni dijital sınır kontrol sistemi Giriş/Çıkış Sistemi (EES), uygulamaya alınmasının ardından daha ilk haftasında ciddi aksaklıklara yol açtı. Schengen bölgesinde 10 Nisan itibarıyla devreye giren sistem, özellikle havalimanlarında uzun kuyruklara ve operasyonel sorunlara neden oldu.
Yeni sistem kapsamında Avrupa Birliği üyesi olmayan yolcuların giriş ve çıkışları dijital olarak kayıt altına alınırken, pasaport damgalama uygulaması da büyük ölçüde sona erdi. EES ile birlikte yolcuların pasaport bilgilerinin yanı sıra parmak izi ve yüz görüntüsü gibi biyometrik verileri de toplanmaya başlandı.
Havalimanlarında Kaos
Sistemin ilk hafta sonunda devreye girmesiyle birlikte Avrupa genelindeki birçok havalimanında üç saati aşan pasaport kontrol kuyrukları oluştu. Bu yoğunluk nedeniyle yüzlerce yolcu uçuşlarını kaçırırken, bazı uçuşlarda ciddi gecikmeler yaşandı.
Havayolu sektörünün çatı kuruluşları ACI EUROPE ve Airlines for Europe (A4E), yaptıkları ortak açıklamada, yaşananların “operasyonel zorluk” olmanın ötesine geçtiğini ve doğrudan yolcu mağduriyetine yol açtığını belirtti. Kuruluşlar, haftalardır dile getirdikleri endişelerin gerçeğe dönüştüğünü vurguladı.
“Sistematik Bir İflas” Eleştirisi
A4E tarafından yapılan ayrı bir açıklamada ise eleştirilerin tonu daha da sertleşti. Üç saate varan kuyrukların “geçici bir başlangıç sorunu” değil, “sistematik bir iflas” olduğu ifade edildi.
Açıklamada, havayolu şirketlerinin operasyonlarını zamanında gerçekleştirmek için yoğun çaba sarf ettiği, ancak sınır kontrolündeki gecikmelerin tamamen sistem kaynaklı olduğu belirtildi. Bu durumun, havayollarının kontrolü dışında gelişen aksaklıklarla yolcuların mağdur olmasına yol açtığına dikkat çekildi.
Çözüm: Yaz Sonuna Kadar Askıya Alma
Havayolu şirketleri, EES’nin tamamen kaldırılmasını değil, sistemin oturması için geçici olarak askıya alınmasını talep ediyor. A4E, Avrupa Komisyonu ve üye ülkelere çağrıda bulunarak, sistemin yaz sezonu sonuna kadar tamamen veya kısmen durdurulmasının “tek makul çözüm” olduğunu belirtti.
Sektör temsilcileri, güvenlik hedeflerini desteklediklerini ancak bunun sürekli aksaklıklar ve yolcu kayıpları anlamına gelmemesi gerektiğini vurguluyor.
Milano Örneği Krizi Gözler Önüne Serdi
Yaşanan aksaklıkların en çarpıcı örneklerinden biri İtalya’da görüldü. Milano Linate Havalimanı’ndan Manchester’a gitmesi planlanan bir EasyJet uçağında 156 yolcu bulunmasına rağmen, uzun pasaport kuyrukları nedeniyle sadece 34 yolcu uçağa binebildi. Geri kalan 122 yolcu ise uçuşlarını kaçırdı.
Mağdur yolculardan bazıları alternatif uçuşlar için yüksek ücretler ödemek zorunda kaldı. Bir ailenin evine dönebilmek için 1.600 sterlin harcadığı ve varış noktasına 24 saat gecikmeli ulaştığı bildirildi.
EasyJet yetkilileri de yaşanan gecikmeleri “kabul edilemez” olarak nitelendirirken, sistem tam olarak işler hale gelene kadar yetkililerden daha fazla esneklik talep etti.
EES’nin uzun vadede sınır güvenliğini artırması hedeflenirken, mevcut uygulamanın yaz sezonu öncesinde çözülmemesi halinde Avrupa turizmi ve havacılık sektörü açısından daha büyük sorunlara yol açabileceği ifade ediliyor.
