Küresel petrol krizi havacılık sektörünü derinden etkiliyor. Avrupa ve Asya’da yakıt kısıtlamaları artarken, bazı uçaklar varış noktası olmasa bile İstanbul’a inerek yakıt ikmali yapıyor. Uzmanlar, önümüzdeki haftaların kritik olduğuna dikkat çekiyor.
Yakıt Krizi Havacılığı Zorluyor
ABD-İsrail ile İran arasında yaşanan savaşın tetiklediği petrol krizi, küresel havacılık sektöründe ciddi dalgalanmalara yol açtı. Petrol rafinerilerine yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması, jet yakıtı arzında büyük sıkıntı yarattı. Avrupa ve Asya’daki bazı havalimanlarında yakıt ikmaline sınırlama getirilmesi, havayolu şirketlerini alternatif çözümler üretmeye itti.
PD’de yer alan habere göre, Türkiye’de henüz böyle bir kısıtlama uygulanmadığı için bazı uçaklar planlı varış noktaları dışında İstanbul’a iniş yaparak yakıt ikmali gerçekleştiriyor.
“Fuel Tankering” Dönemi Başladı
Yakıt kısıtlamalarına karşı geliştirilen yöntemlerden biri de “fuel tankering” olarak biliniyor. Bu uygulamada uçaklar, dönüş yolculuğunda kullanacakları yakıtı da kalkış noktasından yükleyerek taşıyor. Ancak bu durum uçakların ağırlığını artırarak operasyonel verimliliği düşürüyor.
Örneğin İstanbul-Londra hattında normalde yaklaşık 9 ton yakıtla uçuş yapılırken, dönüş yakıtının da taşınmasıyla bu miktar yaklaşık 17 tona çıkıyor. Bu ek yük, uçuş güvenliği açısından kargo kapasitesinin azaltılmasına neden oluyor.
Kargo ve Bagajlar Risk Altında
Uzmanlara göre artan yakıt yükü, sadece maliyetleri değil, lojistik süreçleri de olumsuz etkiliyor. Uçakların taşıyabileceği kargo miktarı düşerken, bazı gönderiler hangarlarda kalabiliyor. Hatta yolcu bagajlarının dahi öncelik sıralamasında geriye düşme riski bulunuyor.
Ek olarak, uçakların taşıdığı fazla yakıt kendi içinde de maliyet yaratıyor. Her 1 ton ek yakıt, saatlik yüzde 3-4 oranında ekstra tüketim anlamına geliyor. Bu da uçuş başına ciddi bir israfa yol açıyor.
Önümüzdeki 3 Hafta Kritik
Avrupa Havalimanları Konseyi (ACI Europe), Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin kısa sürede normale dönmemesi halinde Avrupa’da sistemik bir yakıt krizi yaşanabileceği uyarısında bulundu. Kurum, önümüzdeki üç haftanın kritik olduğuna dikkat çekiyor.
Jet yakıtının yaklaşık yüzde 40’ının bu boğazdan taşındığı düşünüldüğünde, yaşanan aksaklıkların küresel etkisi daha da belirgin hale geliyor.
Bilet Fiyatları ve Uçuşlar Etkileniyor
Artan yakıt maliyetleri havayolu şirketlerini zor durumda bırakırken, bu durum doğrudan yolculara da yansıyor. Uzun menzilli uçuşlarda bilet fiyatlarının yüzde 70’e varan oranlarda arttığı belirtiliyor. Bazı şirketler uçuş iptallerine giderken, bazıları da kapasite azaltma yoluna gidiyor.
Uzmanlar, krizin uzaması halinde hem turizm hem de küresel ticaret üzerinde ciddi etkiler görülebileceğini vurguluyor.
