Avrupa’da Booking.com’un geçmiş dönem komisyonlarına karşı başlatılan toplu tazminat girişimine katılan otel sayısı 18 bini geçti. Potansiyel tazminatın 5 milyar euroya ulaşabileceği süreçte, Türkiye’deki 20 binden fazla tesis de koşulları sağlaması halinde hak arayışına dahil olabilecek. Son başvuru tarihi 15 Eylül.
Avrupa otelcilik sektöründe Booking.com’un geçmiş yıllarda uyguladığı komisyonlara yönelik toplu tazminat girişimi genişliyor. HOTREC ve Avrupa genelinde 30’dan fazla ulusal otel birliğinin desteğiyle yürütülen süreç, yüksek komisyon oranları nedeniyle ekonomik kayba uğradığını düşünen otellerin geçmişe dönük haklarını aramasını amaçlıyor. Son bir ayda katılımın hızlandığı girişimde, 32 Avrupa ülkesinden 18 bini aşkın otel yer alırken, potansiyel tazminat büyüklüğünün yaklaşık 5 milyar euroya ulaşabileceği hesaplanıyor.
Ekonomimde yer alan habere göre, Türkiye’de Booking.com platformunda bulunan 20 binden fazla tesisin yanı sıra geçmiş dönemde faaliyet göstermiş ve daha sonra kapanmış oteller de gerekli koşulları karşılamaları halinde sürece başvurabiliyor. Türkiye’deki otellerin Avrupa’daki meslektaşlarıyla aynı hak arama mekanizmasına dahil olabilmesi, girişimin yerel turizm sektörü açısından önemini artırıyor.
Komisyon yükü hukuki incelemede
HOTREC liderliğinde, Stichting Hotel Claims Alliance (SHCA) ve CDC Cartel Damage Claims üzerinden Hollanda’da yürütülen girişimin odağında, Booking.com’un uzun yıllar boyunca otellerin satışlarından aldığı komisyonların ekonomik etkisi bulunuyor. Süreçte, 2004-2025 yılları arasında uygulanan komisyonlar nedeniyle zarar oluşup oluşmadığının hukuki olarak değerlendirilmesi ve uygun görülen talepler için geçmişe dönük tazminat aranması hedefleniyor.
Stichting Hotel Claims Alliance’ın Türkiye’deki danışmanlığını ve sözcülüğünü yürüten AZ Consultancy-Danışmanlık firması sahibi Armin Zerunyan, girişimin bir satış platformuna karşı çıkmak amacı taşımadığını belirtiyor. Zerunyan, “Booking.com turizm sektörünün önemli satış ve dağıtım kanallarından biri. Burada amaç bir platforma karşı durmak değil. Mesele, otellerin uzun yıllar boyunca yüksek komisyon oranları nedeniyle uğradıklarını düşündükleri ekonomik kaybın hukuki olarak değerlendirilmesi ve varsa geçmişten doğan haklarının aranması. Avrupa’da binlerce otel bu nedenle birlikte hareket ediyor. Türkiye’deki otellerin de bu haktan haberdar olmasını istiyoruz” diyor.
Girişimin farklı ölçeklerdeki işletmeleri aynı çatı altında buluşturduğunu vurgulayan Zerunyan, yüksek komisyon maliyetinin yalnızca büyük otelleri ilgilendirmediğine dikkat çekiyor. Online platformlardan gelen satışlara daha fazla bağımlı olan küçük ve bağımsız otellerde bu yükün işletme ekonomisi üzerinde daha belirleyici olabildiğini ifade eden Zerunyan, toplu hareket modelinin otellere büyüklüklerinden bağımsız olarak ortak bir hak arama zemini sunduğunu söylüyor.
Türkiye’de 20 bini aşkın tesis için fırsat
Türkiye’de Booking.com’a kayıtlı 20 binden fazla tesis bulunduğunu belirten Zerunyan, bu işletmelerin önemli bir bölümünün geçmiş yıllarda platform üzerinden satış gerçekleştirdiğini hatırlatıyor. Gerekli koşulları sağlayan işletmelerin yanı sıra ilgili dönemde faaliyet göstermiş ancak bugün kapalı olan otellerin de başvuru yapabilmesi, potansiyel katılımcı havuzunu genişletiyor.
Zerunyan’a göre, komisyonların uzun vadeli etkisi tek tek rezervasyonlar üzerinden bakıldığında kolaylıkla gözden kaçabiliyor. “Bir otel tek tek rezervasyonlara baktığında komisyon maliyetini ticaretin doğal bir parçası olarak görebilir. Ancak bunu 10-15 yıllık bir döneme yaydığınızda ve toplam satış hacmi üzerinden hesapladığınızda çok farklı bir tablo ortaya çıkıyor. Bu girişimin önemli taraflarından biri de otellere geçmişte ödedikleri komisyonların toplam ekonomik etkisini görme fırsatı vermesi” değerlendirmesinde bulunuyor.
Başlangıçta dava maliyeti bulunmuyor
Katılım modelinde otellerin başlangıç aşamasında dava veya danışmanlık maliyeti üstlenmesi gerekmiyor. Hukuki sürecin finansmanı bağımsız bir finansör tarafından karşılanırken, tazminat elde edilmesi halinde tahsil edilen tutar üzerinden önceden belirlenen pay ve masraflar düşülüyor. Böylece işletmelerin uzun sürebilecek bir hukuki süreci kendi kaynaklarıyla finanse etme zorunluluğunun azaltılması amaçlanıyor.
Bu yapının özellikle bağımsız ve orta ölçekli oteller açısından önem taşıdığını söyleyen Zerunyan, “Bir otelin ‘Acaba haklı mıyım, ne kadar masraf çıkar, yıllarca sürebilecek bir hukuk sürecini nasıl finanse ederim?’ diye düşünmesi çok doğal. Buradaki modelin farkı, işletmenin başlangıçta finansal risk üstlenmeden ortak hak arayışına dahil olabilmesi. Sürecin sonunda tazminat elde edilirse paylaşım modeli devreye giriyor” ifadelerini kullanıyor.
Tazminat hesabı otele göre değişiyor
Olası tazminat tutarları, her otelin geçmiş satış performansına ve komisyon yüküne göre farklılaşıyor. Hesaplamalarda oda sayısı, ortalama günlük oda fiyatı, doluluk oranı, Booking.com üzerinden gerçekleşen satışların toplam satışlar içindeki payı ve ilgili dönemde ödenen komisyonlar belirleyici unsurlar arasında yer alıyor.
18 yıllık efektif dönem, yüzde 17 ortalama komisyon ve farklı Booking.com satış payları esas alınarak hazırlanan örnek hesaplamalarda, 50 odalı bir butik otel için yaklaşık 270-300 bin euro, 100 odalı dört yıldızlı bir iş oteli için 145-165 bin euro, 200 odalı beş yıldızlı bir otel için ise 460-520 bin euro aralığında net potansiyel ortaya çıkıyor.
450 odalı, yılın 12 ayı açık, ortalama yüzde 60 dolulukla çalışan ve Booking.com’un toplam satışlar içindeki payının yüzde 10 olduğu varsayılan bir resort otel için yapılan modellemede ise yaklaşık 3 milyon euro net potansiyel hesaplanıyor. Söz konusu tutarlar örnek varsayımlara dayanıyor; her işletmenin olası talebi kendi verileri ve hukuki değerlendirme sonucunda farklılık gösterebiliyor.
Son başvuru tarihi 15 Eylül
Armin Zerunyan, Avrupa genelindeki toplu hak arama girişimine katılmak isteyen oteller için son başvuru tarihinin 15 Eylül olduğunu belirtiyor. Zerunyan, “Avrupa’da 18 binden fazla otelin aynı konuda ortak hareket etmesi başlı başına önemli bir gelişme. Türkiye dünyanın en güçlü turizm ülkelerinden biri. Otellerimizin Avrupa’daki meslektaşlarının dahil olduğu böyle bir hak arama mekanizmasının dışında kalmaması gerektiğini düşünüyorum” dedi.
